علم و فرهنگ

 

 منشأ ظهور آمار به صورت توصیف اطلاعات را می توان سرشماری هایی که حدود 4000 سال قبل از میلادمسیح توسط بابلی ها و مصری ها و بعداً توسط امپراتوری های روم و ایران درباره اطلاعات مربوط به زاد و ولد و دارائی های افراد جامعه زیر سلطه خود انجام می گرفته، به حساب آورد.

در آن زمان بود که روش هایی برای جمع آوری، تنظیم و تلخیص داده ها ابداع گردید. در قرن چهاردهم برای محاسبه نرخ بیمه، جمع آوری اطلاعات درباره تولد و وفات، تصادفات و حوادث رایج گردید.

در اواسط قرن شانزدهم اولین کتاب احتمال توسط کاردن با عنوان "بازی ها و شانس" نوشته شد، او در این کتاب روش های تقلب در بازی های قمار را ارائه داد. بعلاوه، موضوع پیش بینی در نتایج حاصل از انجام آزمایش ها را مطرح نمود. یکی از کارهای او پیش بینی روز وفات خودش بود که برای اثبات صحت پیش بینی در آن روز خودکشی نمود.
در اواسط قرن هفدهم پاسکال و فرما اولین کسانی بودند که مطالعه احتمال را به طور علمی شروع نمودند. در همین سال ها به طور همزمان مطالعات آماری به صورت توصیفی انجام می گرفت. مثلاً گرونت با مطالعه تعداد متولدین کشف نمود که تعداد پسرها از دخترها کمی بیشتر است، اما سال های اول زندگی تعداد بیشتری از پسرها فوت می کنند.

استفاده از احتمال در آمار، در اواخر قرن هفدهم شروع شد، که در این باره می توان به مطالعات مندل در مورد قانون وراثت، گالتون در بکارگیری همبستگی و ارتباط بین صفات، و به ویژه فیشر در ابداع روش های مختلف استنباط آماری اشاره نمود.

از شروع قرن بیستم همه ساله روش های متعددی برای جمع آوری، تجزیه و تحلیل اطلاعات ارائه گردیده که همچنان ادامه دارد.

تاریخچه علم آمار در ایران

واژه آمار ریشه در تاریخ زبان و فرهنگ کهن ایرانی دارد و قدمت آن به زمان هخامنشبان می رسد و تا اواسط دوره اشکانیان واژه هامار یا آمار به معنی شمار و واژه شاهامار به معنی سرشماری به کار می رفته است.

به گواه سنگ نوشته ها و آثار مورخان شرق شناس، در زمان داریوش، به منظور جمع آوری آمار، تشکیلات منظمی وجود داشته است و با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده، دفاتر مالیاتی و نظامی تدوین می یافته و بودجه مملکتی بر اساس آن تنظیم می شده است.

در زمان کوروش نیز آمارگیری در مقیاس وسیع و در تمام پهنه ممالک تابعه حکومت مرکزی ایران انجام می شده و اخذ هرگونه تصمیم درباره ولایات بایستی مبتنی بر شناسائی های محلی و اطلاع دقیق بر کثرت و یا قلّت جمعیت و قدرت و توانایی های مالی آن ولایات باشد.

ساسانیان توجه بیشتری به آمار داشتند و امور مالی، کشاورزی و صنعتی و بازرگانی خود را بر اساس آمارها و اطلاعاتی که مأموران سرشماری جمع آوری می کردند، به انجام می رساندند. به گونه ای که در زمان خسرو انوشیروان، برای اخذ مالیات سرانه، ضمن انجام سرشماری نفوس، سن افراد و میزان ثروت آنها تعیین می شد و حتی میزان محصول درختانی مثل نخل، زیتون و تاک تعیین می گردید و بر اساس آن برای افرادی که سن آنها بین 20 تا 50 سال بود، مطابق ثروت و مکنتی که داشتند، مالیات تعیین و آگهی می گردید.

منبع:http://www.sepide_statistic.persionblog.ir

 

 

آمار در سازمان ها و ادارات

سازمان هایی نظیر وزارت آموزش و پرورش، وزارت برنامه و بودجه، مركز آمار ایران، بانك ها، بازار های بورس، مراكز تحقیقات كشاورزی و صنعتی و سایر مراكز دولتی و خصوصی از عمده مراكز جذب فارغ التحصیلان این رشته هستند.

فرصت ها

آمارگران در بخشهای تجاری، كشاورزی و بهداشتی مشغول به كار می شوند. اكثر مشاغل باقی مانده به صنایع خصوصی بالاخص به سرویسهای آزمایشی و تحقیقاتی، مدیریتی و روابط عمومی مربوط می شود. گروهی دیگر به آموزش آمار مشغول می شوند. شمار كثیری از آمارگران نیز توسط بخشهای دولتی استخدام می شوند. گروهی از متخصصین آمار دولتی به طراحی مطالعاتی برای اندازه گیری میزان رشد جمعیت، هزینه های مصرف یا بیكاری می پردازند. دیگران در بخشهای علمی، محیط زیست و كشاورزی كار می كنند و ممكن است مقدار مواد آفت كش موجود در آب آشامیدنی، گونه های در معرض خطر كه در نواحی خاص زندگی می كنند و یا تعداد افرادی كه به بیماری خاص مبتلا هستند را تعیین كنند. گروه دیگری نیز توسط بخشهای دفاع ملی به منظور تعیین دقت سلاحهای جدید و استراتژی های دفاعی استخدام می شوند. از آنجایی كه متخصصان آمار در بخشهای مختلفی مشغول به كارند، متخصصانی كه علم آمار را بكار می برند غالباً سمت های كاری متفاوتی دارند. به عنوان مثال فردی كه روشهای آماری را در داده های اقتصادی به كار می برد با عنوان آمارگر علوم اقتصادی شناخته می شود در حالیكه آمارگرانی كه در علوم بهداشت عمومی یا پزشكی مشغول به كارند عنوان های متخصص آمار زیستی، زیست سنج و یا همه گیرشناس (اپیدمیولوژیست) را به خود اختصاص می دهند. اكثر مشاغل آماری نیاز به مدرك در رشته ریاضیات یا آمار دارند. تدریس و تحقیقات در مراكز آموزش عالی نیز نیازمند درجه كارشناسی و ترجیحا دكترای آمار می باشد. در بخش تحقیقات صنعتی، مدرك كارشناسی ارشد و تجربه ی كاری چند ساله از موارد مورد نیاز برای شروع به كار می باشد. دوره های مورد نیاز متخصص علم آمار شامل حساب دیفرانسیل و انتگرال، روشهای آماری، مدلسازی ریاضی و حساب احتمالات می باشد. دوره های اضافی شامل جبر خطی، طرح و تجزیه و تحلیل آزمایشات، آنالیز چند جانبه ی كاربردی و آمار ریاضی است. تنها پیش زمینه ای كه برای موفقیت در رشته آمار ضروری است. داشتن ریاضیات قوی می باشد.

موقعیت شغلی در ایران

بیشتر سازمان های دولتی از آمار برای ارائه ارقام و اعدادی كه مربوط به فعالیت های واحدهایشان می شود استفاده می كنند و چون این كار را چندان تخصصی نمی دانند به جای به كار گیری كارشناسان آمار از افرادی بهره می برند كه آشنایی مختصری با این علم دارند. در حالی كه اكثر برنامه ریزی های زیر بنایی كشور را می توان با استفاده از روش های پیشرفته ی آمار انجام داد. البته گمنام بودن علم آمار و كاربردهای آن در جامعه، مانع از جذب فارغ التحصیلان رشته ی آمار نشده است بلكه بسیاری از استادان و دانشجویان این رشته معتقد هستند كه فارغ التحصیلان آمار كمتر با مشكل بیكاری روبرو می شوند. فارغ التحصیلان این رشته می توانند در سازمان برنامه و بودجه، مركز آمار ایران، بانكها، ادارات بیمه، بازار بورس، مراكز صنعتی و كارخانجات، واحدهای آماری وزارت خانه های مختلف همچون جهاد كشاورزی، كار، بهداشت، اقتصاد و امور دارایی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و به طور كلی در هر مركزی كه نیاز به جمع آوری و تجزیه وتحلیل آمار و اطلاعات دارد، مشغول به كار شوند.

محیط كار

 متخصصین آمار معمولاً در ساعات منظم و در دفاتری راحت مشغول به كار هستند. گروهی از آنان به منظور دادن كمك مشورتی در طرح های تحقیقاتی، نظارت و راه اندازی مطالعات یا گردآوری داده های آماری مسافرت می كنند. گروهی از آنان مسئولیت های متنوعی را برعهده دارند مانند طراحی آزمایشات یا انجام كار در موضع در «جوامع گوناگون». آمارگرانی كه در دانشگاه ها مشغول به كارند، كارشان آمیزه ای از مسئولیت های آموزشی و تحقیقاتی است.

 

 

چشم انداز آینده

 فرصتهای شغلی برای دارندگان مدرك آمار مساعد می باشد هر چند بسیاری از این مشاغل با عنوان «آمارگر» شناخته نمی شوند. این مسئله بخصوص در مورد مشاغلی است كه با تجزیه و تحلیل و تفسیر داده های به دست آمده از علوم دیگر مانند اقتصاد، زیست شناسی، روانشناسی یا مهندسی سر و كار دارند، صدق می كند.

در میان فارغ التحصیلان لیسانس یا فوق لیسانس رشته ی آمار، افرادی كه در رشته های مربوطه مانند امور مالی، مهندسی یا رایانه ای از آشنایی كاملی برخوردار باشند، در یافتن مشاغل مربوط به رشته ی تحصیلی یشان از شانس بالاتری برخوردار هستند. شركت های دولتی بسیاری از آمارگران را در رشته های جمعیت شناسی و سرشماری نفوس، كشاورزی، بررسی های مربوط به مصرف كننده و تولید كننده، تامین اجتماعی، مراقبت های بهداشتی و كیفیت محیط زیست استخدام می كنند.

آمارگران فوق لیسانس یا دكتری به منظوركنترل كیفی تولیدات گوناگون مانند تولیدات دارویی، وسایل نقلیه ی موتوری، مواد شیمیایی و غذایی توسط شركتهای تولیدی استخدام می شوند. سازندگان وسایل نقلیه به منظور ارتقای كیفیت خودرو، كامیون و دیگر تولیدات و رقابت در صنحه ی بین المللی با كمك آمارگران طرح های آزمایشی را اجرا می كنند. آمارگرانی كه در علوم مهندسی و فیزیكی اطلاعاتی دارند می توانند در امور تحقیقات و توسعه با همكاری دیگر دانشمندان و مهندسین به بهبود طرح و تولید پرداخته و كیفیت ثابتی را برای تولیدات جدید تضمین كنند. بعضی از آنان در ارتباط با تولید برنامه های نرم افزاری آماری در شركتهای تولید نرم افزارهای رایانه ای، فرصتهای شغلی مناسبی را می یابند.

در شركت های تجاری به منظور پیش بینی میزان فروش، تحلیل شرایط تجاری و حل مسائل مدیریتی به منظور افزایش سوددهی، به كارمندانی كه در علوم آمار سر رشته داشته باشند، اعتماد زیادی می شود. در ضمن، مركز مشاوره ای به صورت روزافزونی خدمات آماری پیشرفته ای را به دیگر مشاغل ارائه می دهند. به علت كاربرد وسیع رایانه در این رشته، آمارگران تمام صنایع باید در برنامه نویسی رایانه ای مهارت كافی داشته و در به كارگیری نرم افزارهای آماری از دانش خوبی برخوردار باشند.

 

 

علم آمار كاربرد علمی مبانی ریاضی برای جمع آوری، تجزیه وتحلیل و ارائه اطلاعات ارقامی‌‌ می باشد. آمار گران با بكار بردن  دانش ریاضیشان در طراحی مطالعات  وتحقیقات ؛ جمع آوری ، پردازش و تجزیه و تحلیل اطلاعات‌؛ و تفسیر نتایج ؛ در پژوهشهای علمی شركت می كنند. متخصصین آمار اغلب دانششان در روشهای آماری را در علوم گوناگونی مانند زیست شناسی ، اقتصاد ، مهندسی ، پزشكی ، بهداشت عمومی ، روانشناسی ، بازار یابی، آموزش و ورزش بكار می‌‌گیرند. بسیاری از امور به عنوان مثال، طراحی روشهای آزمایشی برای  تایید دارویی جدید از طرف دولت،  بدون بهره گیری از روشهای آماری قابل اجرا نمی باشند.  

  نمونه گیری یكی از فنونی است كه آمار گران از آن بهره می گیرند. نمونه گیری یعنی جمع آوری اطلاعات درباره گروهی از مردم یا مجموعه ای از چیزها  توسط بررسی قسمت كوچكی ازكل مجموعه به عنوان مثال سرویسهای رتبه بندی برنامه های تلویزیونی،  به منظور تخمین تعداد بینندگان برنامه ای خاص،  به جای مطالعه تمامی بینندگان تنها به بررسی چند هزار خانواده می پردازند. آمار گران تصمیم می گیرند كه ازكجا و چگونه داده ها را جمع آوری كنند، نوع و تعداد گروه های نمونه را مشخص می كنند و به تهیه پرسشنامه های تحقیقی یا فرمهای گزارشی می پردازند. آنها همچنین دستورالعملهائی برای كاركنانی كه به جمع  آوری و جدول بندی اطلاعات می پردازند، تهیه می كنند. در نهایت آمارگران با بكارگیری نرم افزارهای رایانه ای به تجزیه و تحلیل ، تفسیر و جمع بندی  اطلاعات می پردازند.